Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное




PDF просмотр
НазваниеФакультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное
страница167/167
Дата16.10.2012
Размер1.79 Mb.
ТипДокументы
1   ...   159   160   161   162   163   164   165   166   167

Самымі лепшымі драмамі Ф. Аляхновіча лічацца «Страхі жыцця», «Цені» і «Дрыг-
ва», іх яшчэ называюць трылогіяй. Тут аўтарам былі сінтэзаваныя традыцыі і тэндэнцыі 
новай літаратурнай эстэтыкі. Тым больш, што ён праявіў сябе ў галіне станаўлення бе-
ларускага нацыянальнага тэатра не толькі як сцэнарыст, рэжысёр і актор, але і як тэарэ-
тык, напісаўшы грунтоўнае для свайго часу разважанне «Беларускі тэатр», дзе ўвасобіў 
асноўныя рэфарматарскія ідэі заходнееўрапейскай драматургіі, традыцыі якой вывучаў і 
ведаў вельмі добра, падчас выгнання за нелегальную рэдактарскую дзейнасць вандруючы 
па Аўстра-Венгрыі, Польшчы і Галіцыі.
У цэнтры ўсіх трох драм выведзеныя вобразы інтэлігентаў, як і Гётэ таксама адмыс-
лова выбірае ў якасці галоўнага героя Фаўста — персанажа неардынарнага, думаючага, 
які зможа перамяняць свет. Героі ў асноўным маладыя, поўныя жыццёвых сілаў і жадання 
зрабіць свет лепшым. Іх натуры вельмі разнастайныя, але аб’яднаныя адной рысай: як 
і Фаўст, героі Ф. Аляхновіча парушаюць маральныя запаветы, ігнаруюць адказнасць за 
ўчыненае перад сабою і іншымі, што нараджае складаную праблематыку «новай драмы», 
дзе ў канфлікт уступаюць духоўныя пошукі і памкненні чалавека з пошукамі свайго мес-
ца ў жыцці, самавызначэння. Часта ўзнікае ўражанне, што героі нечага недагаворваюць, 
альбо кажуць не тое, пра што думаюць. Часам героі спрабуюць адкрыцца блізкім людзям, 
але не знаходзяць пэўных словаў, каб прабіць тое адчужэнне, якое яны сваімі ж рукамі 
ствараюць (у параўнанні з Гётэ гэта выпрабаванне Фаўста праз каханне да Маргарыты і 
імкненне да антычнага ідэала прыгажосці Алены). Францішак Аляхновіч як прадстаўнік 
новай  эпохі  выкарыстоўвае  толькі  ў  гэтым  плане  новыя  метады,  у  прыватнасці  прыём 
пабудовы  дыялогу  з  «падводнай  плынню»,  псіхалагічнае  даследаванне  і  асэнсаванне 
персанажамі перажытых імі падзей не праз «развітальныя маналогі», але, як гэта ўласціва 
«новай драме», у раскіданых па ўсіх п’есах размовах-дыскусіях. У іх персанажы нярэдка 
знаходзяцца ў сітуацыі выбару, хоць выбар гэты і ў завяршэнні п’есаў застаецца адкры-
тым. Такая адкрытая канцоўка быццам бы дапускае новы працяг зададзеных калізій.
Цэнтральнаю  тэмаю  драмы  «Цені»,  найбольш  неадназначнай  і  няпростай  п’есы, 
з’яўляецца складаны збег акалічнасцяў, які вядзе да краху сям’і музыканта Сцяпана, да 
смерці жонкі Марыі і самазабойства сына-калекі Міхася, знікнення каханкі Матыльды. 
Сама назва твора выклікае розныя асацыяцыі: цені-людзі, якія пражываюць не сваё жыц-
цё; цені з мінуўшчыны, першавобразы, прасімвалы. Менавіта з царства Ценяў Фаўст спа-
чатку і выклікае Алену Прыгожую. Гэтую ролю ў Ф. Аляхновіча выконвае Матыльда, якая 
ўносіць у жыццё музыкі-Фаўста прыгажосць і гармонію. Але за гэта трэба плаціць. Ма-
рыя, як і Маргарыта, якая аддана і безумоўна кахала мужа, стала першай ахвярай. Вобраз 
сына-калекі Міхася блізкі тыпалагічна і да забітага Маргарыта дзцяці, ад імя якога яна 
спявае песеньку ў цямніцы, і да сына Фаўста і Алены Эўфарыёна, духа паэзіі і мастацтва, 
якому ў нашай зямной рэальнасці заўсёды наканаваны кароткі век.
Тыпалагічная блізасць матываў, выведзеных Ф. Аляхновічам у яго п’есах, да праблем, 
закранутых у «Фаўсце» Ё. В. Гётэ, сведчыць не толькі аб падобных тэндэнцыях у бела-
рускай і сусветнай культурах, але і аб перажыванні будучых трагедый і іх прадчуванні.
КУЛЬТУРНАЯ ПАМЯТЬ И ПАТТЕРНЫ КУЛЬТУРЫ 
Усовская Э. А., Белорусский государственный университет
Культура  нации  представляет  одну  из  форм,  способов  ее  адаптации  (не  приспосо-
бления, а именно адаптации, под которой понимается не столько приспособление к эко-
системе  и  складывающимся  социальным  отношениям,  сколько  их  изменение),  страте-
гии и опыта, выражающихся в определенном стиле культуры и репрезентирующихся в 
информационно-знаковом поле, ментально-психологическом пространстве и материаль-
ных артефактах. Каждая из культур вырастает из соединения универсалий культуры, ее 
архетипов, являющихся в некотором роде глобальной матрицей и хранителем стратегии 
человеческого способа бытия, и индивидуального «прочтения» матрицы, выражающегося 
в виде индивидуального национально-этнического архетипа, или паттерна. Конфигурация 
паттернов и архетипов создает стиль (модель) национальной культуры, который выделяет 
ее из всего многообразия культур и придает ей оригинальность. 
189

Научная атрибуция понятия паттерна началась сравнительно давно, однако единой трак-
товки он не имеет. Заимствованный из области биологии, он рассматривался Р. Бенедикт в 
качестве «стилей», «атрибутов», лежащих в основе культур. А. Крёбер воспользовался дан-
ным термином для обозначения внутренней организации и структуры объектов. Вначале 
под паттернами ученый понимал набор моделей функционально и социально оправданных 
алгоритмов поведения. В дальнейших исследованиях А. Крёбер склонялся к отождествле-
нию понятия модели, образца с понятием системы ценностей. На наш взгляд, культурный 
паттерн представляет собой индивидуализированный этнический вариант культурной памя-
ти человечества, которая выражена в базовых основаниях — архетипах. Очевидно, паттер-
ны национально-этнических культур есть отрефлексированные модели архетипов. 
Паттерны культуры нации обладают стабильностью, однако их аксиологическое со-
держание может меняться в зависимости от отношения к прошлому, от степени, если так 
можно выразиться, сохранности культурной памяти.
 Отметим, что культурная память является своеобразным резервуаром хранения на-
циональной  культуры,  а  ее  назначение  состоит  в  обеспечении  связи  между  прошлым, 
настоящим и будущим и выработке механизма национальной идентичности. Культурная 
память выступает в качестве своеобразной скрепы между носителями национальной куль-
туры, оперирующими практически одной и той же системой общих понятий и менталь-
ных установок. Благодаря своей относительно устойчивости в пространстве и времени, 
культурная память может рассматриваться и как ««механизм» репликации культуры, по-
скольку именно она наследуется каждым следующим поколением людей каждого данного 
социума. Это, собственно, и делает систему «социум и его культура» квазиживой систе-
мой, поскольку обладает главными свойствами Живого — способностью к саморегуляции 
и способностью к репликации». 
Сохранность  самостоятельности  нации,  ее  культуры,  паттернов  зависит  от  способ-
ности сохранения и обновления культурной памяти. Уничтожение исторических объектов, 
как и безразличное к ним отношение, забвение так называемых страниц истории приводит 
к девальвации национальной культуры, потере собственной уникальности. Культурная па-
мять нации рождается в процессе межкультурного взаимодействия и является в той или 
иной степени результатом отношений между этносами/нациями и осознанием себя в каче-
стве определенной общности в процессе этих отношений. Такой же диалог осуществляет-
ся и на уровне взаимодействия между прошлым, настоящим, будущим и «архивируется» 
в культурной памяти нации. 
МЕТАРАМАННЫЯ ТЭХНΙКΙ Ў СУЧАСНЫМ АНГЛΙЙСКΙМ РАМАНЕ
Харытанюк Н. М., Белорусский государственный университет
Самым кароткім азначэннем метарамана лічыцца сціслая, але трапная фармулёўка — 
«раман пра раман». Сюжэтныя схемы такога рамана, які каментуе сам сябе, абмежаваныя, 
і іх можна аб’яднаць у наступныя мадэлі: аўтар піша пра тое, як ён піша раман; аўтар 
даследуе жыццё іншага аўтарага і праходзіць весь шлях напісання ім яго кнігі; аўтар рап-
там апынаецца сярод сваіх персанажаў; аўтар наважваецца расказаць чыюсьці гісторыю 
і не можа, і таму расказвае пра ўсё, што яму замінае, і гэтак далей. Пры гэтым унутраная 
гісторыя, гэты самы «раман у рамане», ніколі да канца не распавядаецца, не складаецца. 
У  гэтым сэнсе, метараман — гэта яшчэ і раман пра немагчымасць рамана.
Даследчыкі  літаратуры  канца  1980-х  —  1990-х  гг.  (Лінда  Хатчэан,  Патрысія  Во) 
атаясамлівалі з’яўленне метарамана з постмадэрнісцкай парадыгмай бачання свету, у якой 
культура запатрабавала самакаментара, і лічылі метараманы — трансфармацыяй рамана 
ў эпоху постмадэрнізму. Нашая ж сыходная пазіцыя заключаецца ў тым, што эстэтыка 
метарамана  не  заўжды  супадае  з  постмадэрнісцкай  эстэтыкай,  а  часам  нават  і  супярэ-
чыць ёй. У дадзеным тэксце мы паспрабуем давесці, што метатэхнікі ўласцівыя розным 
літаратурным традыцыям, у рэчышчы якіх пішуць сучасныя англійскія літаратары, і, у 
прыватнасці, разгледзець ролю метаранных тэхнік у сучасным ангельскім кюнстлеррама-
не (на прыкладзе рамана «Дафна» Ж. Пікардзі) і посткаланіяльным рамане (на прыкладзе 
«Дзяцей палуначы» С. Рушдзі). 
190

Адразу адзначым, што, сапраўды, не ўсе літаратурныя традыцыі дапускаюць сама-
каментар.  Напрыклад,  «роўмэнс  ноўвэл»  (сюды  належыць  прыгодніцкі  раман,  жаночы 
раман, і нават эпічнае фэнтэзі «Валадар пярсцёнкаў») не мае права падвяргаць сумневу 
свайго гераічнага/дэманічнага персанажа. Як пісаў Арыстоцель у «Паэтыцы», усё, што 
гераічнае, мусіць быць праўдзівым. Тым не менш, большасць іншых раманных традыцый 
дапускаюць метараманныя тэхнікі. Так, прыкладам метарамана ў традыцыі ангельскага 
гатычнага рамана будзе «Трынаццатая казка» Д.  Сэтэрфілд, а ў традыцыі рамана-загадкі 
(дэтэктыва) — «Артур і Джордж» Дж.  Барнза (дэтэктыў  — наогул, адзін з самых улю-
блёных жанраў металітаратараў: метараман, па вызначэнні, — ужо дэтэктыў, бо ў ім аўтар 
разгадвае загадку чужых ці сваіх герояў/кніг). Спынемся падрабязней на метатэхніках у 
кюнстлеррамане і посткаланіяльным рамане.
Кюнстлерраман традыцыйна расказвае пра мастака, пра яго станаўленне, прыход у 
літаратуру  (мастацтва).  Узорамі  прынята  лічыць  «Гады  вучобы  Вільгельма  Майстэра» 
Ё.  В.  Гётэ  і  «Партрэт  мастака  ў  маладосці»  Дж.  Джойса.  Ж.  Пікардзі  не  проста  піша 
раман пра літаратарку Дафну ДзюМор’е, але расказвае пра тое, як маладая аспірантка, 
даследуючы  жыццё  і  творчасць  Дафны,  натрапляе  на  яе  перапіску,  у  якой  тая  (Дафна) 
спрабуе разабрацца ў жыцці і творчасці літаратара Б. Брантэ (піша кнігу пра яго як пра 
мастака, якога здрадзілі і сёстры (забраўшы яго чарнавікі для «Грымотнага перавалу»), і 
наступныя пакаленні даследчыкаў). Паўстае пытанне: навошта было аддаляцца ад Дафны 
і глядзець на яе вачыма аспіранткі? І навошта аддаляцца ад Б. Брантэ аж на адлегласць 
«дзвюх чужых кніг»? Такая структура рамана, як нам падаецца, па-першае, дазваляе пе-
радаць эмоцыю мастака, пра якога кюнстлерраман, нават калі яго гісторыя знікла і няма 
чаго расказаць пра жыццё гэтага мастака ці яго творчасць (у выпадку з Б. Брантэ). Такой 
эмоцыяй і для Д. Дзюмор’е і для Б.Брантэ аўтарка бачыць паразу і зняверанасць у ад-
ной масцы. У гэтую ж эмоцыю патрапляе і наратарка (дзяўчына-аспірантка, якая нагадвае 
галоўную гераіню з рамана Д. Дзюмор’е «Рэбэка»): маладая дзяўчына праходзіць праз тыя 
самыя стадыі паразы і несупадзення са сваёй роляй, маскай, а таму яе і цягне да Дафны, а 
праз Дафну — і да гісторыі Б. Брантэ. І расказвае яна іх гісторыі не фактамі і дакументамі, 
якія знаходзіць, а ў большай ступені — сваім жыццём, якое пражывае ў той жа эмоцыі, 
што і Д. ДзюМор’е і Б. Брантэ. Па-другое, метааповед у гэтым кюнстлеррамане сведчыць 
пра тое, што аўтар не столькі піша кнігу пра іншага літаратара, колькі піша пра сябе і для 
сябе, нібы спрабуе выратаваць сябе, даследуючы чужую загадку — паглынаецца ў тра-
дыцыю, якая падхоплівае і дае пэўныя ўзоры выхадаў з тупіковай для творчасці сітуацыі.
Асноўная  наратыўная  стратэгія  посткаланіяльнага  рамана  —  перараспавесці  сваю 
гісторыю сваім голасам (насуперак той версіі гісторыі, якую ўжо напісаў/распавёў чужы 
голас).  Такі  ўпарты  пошук  сваёй  ідэнтычнасці  адпачатку  адкідвае  постмадэрнісцкую 
зняверанасць у якім-заўгодна праекце, а разам з ёй і ўсю адноснасць постмадэрнісцкай 
эстэтыкі.  Тым  не  менш,  метараманныя  тэхнікі  не  проста  ўласцівыя  некаторым 
посткаланіяльным раманам, але менавіта посткаланіяльны раман С. Рушдзі «Дзеці палу-
начы» і быў адным з першых метараманаў (1981 г.) англійскай літаратуры. Салім Сінай, 
наратар у «Дзецях палуначы», піша гісторыю сваёй сям’і, свайго нараджэння (у момант 
абвяшчэння незалежнасці Індыі) і чытае чарнавікі свайго рамана пакаёўцы, якая вельмі 
жыва на іх рэагуе (патрабуе дэталяў, пераймаецца за герояў, надта яму верыць, ужываецца 
ў яго гісторыю). Паўстае некалькі версій таго, што дазваляюць зрабіць аўтару метатэхнікі 
ў  межах  посткаланіяльнага  рамана:  па-першае,  разгаварыць  самога  сябе,  спакусіць  на 
гісторыю, якую не проста, часам балюча, расказваць; па-другое, прыцягнуць у раман дух 
індускіх казак, якія зацягваюць чытача, абяцаюць яму цуд, што мусіць здарыцца далей; 
па-трэцяе, выратавацца «ад абсурду», як прызнаецца на пачатку рамана сам наратар (ме-
тааповед  дазваляе  «зрыфмаваць»  нават  недарэчнае,  усяму  прыгаданаму  знайсці  тлума-
чэнне  — калі не ў самой гісторыі, дык у жыцці аўтара); нарэшце, самакаментар рамана 
дазваляе вызваліць саму гісторыю ад залішняй інфарматыўнасці.
Такім чынам, на прыкладзе двух метараманаў мы пераканаліся, што метатэхнікі сён-
ня ўласцівыя розным літаратурным традыцыям, а не выключна тым, што адпавядаюць 
постмадэрнісцкай эстэтыцы.
191

Научное издание
МЕЖКУЛЬТУРНАЯ КОММУНИКАЦИЯ
И ПРОФЕССИОНАЛЬНО ОРИЕНТИРОВАННОЕ ОБУЧЕНИЕ 
ИНОСТРАННЫМ ЯЗЫКАМ
Материалы IV Международной научной конференции,
посвященной 89-летию образования
Белорусского государственного университета
Минск, 29 октября 2010 г.
Ответственный за выпуск Т. Е. Янчук
Подписано в печать 08.12.2010. Формат 60×84 1/ . Бумага офсетная. 
16
Ризография. Усл. печ. л. 11,16. Уч.-изд. л. 17,2. 
Тираж 100 экз. Заказ 955.
Республиканское унитарное предприятие 
«Издательский центр Белорусского государственного университета».
ЛИ № 02330/0494361 от 16.03.2009.
Ул. Красноармейская, 6, 220030, Минск.
Отпечатано с оригинала-макета заказчика
в республиканском унитарном предприятии 
«Издательский центр Белорусского государственного университета».
ЛП № 02330/0494178 от 03.04.2009.
Ул. Красноармейская, 6, 220030, Минск.

1   ...   159   160   161   162   163   164   165   166   167

Похожие:

Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное icon2246. 01;2 программа практик направления 031200. 65 "лингвистика и межкультурная коммуникация"
Лингвистика и межкультурная коммуникация", организуемой в соответствии с требованиями Государственного образовательного стандарта...
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconМежкультурная коммуникация и обучение
Васильева Н. Н. Межкультурная коммуникация // Deutsch (1 сентября). – 2007. №№17,18, 19, 20, 21, 22, 23, 24
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconПрограмма итоговой государственной аттестации выпускников по направлению 620100 «Лингвистика и межкультурная коммуникация»
«Лингвистика и межкультурная коммуникация» по специальности 031202 «Перевод и переводоведение»
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconМежкультурная коммуникация как академическая
Межкультурное общение в современном мире. Межкультурная коммуникация как учебная дисциплина. Из истории межкультурной коммуникации....
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconЛ. В. Куликова Межкультурная коммуникация
К 90 Куликова Л. В. Межкультурная коммуникация: теоретические и прикладные аспекты. На материале русской и немецкой лингво­культур:...
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconФгбоу впо «Марийский государственный университет» Факультет международных отношений утверждаю
Рекомендована к утверждению решением учебно-методического совета факультета международных отношений
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное icon«Якутский государственный университет им. М. К. Аммосова» Утверждено Язык и межкультурная коммуникация
Сборник материалов II всероссийской научно-практической междисциплинарной интернет–конференции «Язык и межкультурная коммуникация:...
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconФакультет международных отношений
Пособие предназначено для студентов III курса факультета международных отношений, изучающих французский язык. В рамках курса по страноведению...
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconЯзык. Культура. Коммуникация. Общие проблемы
Бергельсон М. Б. Межкультурная коммуникация как исследовательская программа: лингвистические методы изучения кросс-культурных взаимодействий...
Факультет международных отношений межкультурная коммуникация и профессионально ориентированное iconПрограмма магистерского курса «Лингвокультурология и межкультурная коммуникация»
Программа магистерского курса «Лингвокультурология и межкультурная коммуникация» составлена в соответствии с требованиями Государственного...
Разместите кнопку на своём сайте:
Библиотека


База данных защищена авторским правом ©lib.znate.ru 2014
обратиться к администрации
Библиотека
Главная страница